Xu Hướng Phát Triển Robot Công Nghiệp Trong Kỷ Nguyên 4.0

Khi dòng mã bị nhoè, bị chùi mất sau vài lần cọ tay hoặc bong ra lúc sản phẩm vào kho lạnh, phản xạ đầu tiên của nhiều xưởng là nghi máy hỏng. Phần lớn những lần chúng tôi đến kiểm tra, máy vẫn chạy đúng, đầu phun vẫn sạch; chỉ có loại mực không hợp với bề mặt. Mỗi họ mực được pha để bám lên một nhóm vật liệu, khô theo một cơ chế và chịu được một nhóm điều kiện riêng. Chọn đúng mực từ đầu tiết kiệm hơn mọi đợt bảo trì về sau.

Ba họ mực và cơ chế khô

Mực không “dính” lên bề mặt như keo, mà để lại lớp nhựa và chất màu sau khi phần lỏng biến mất. Phần lỏng biến mất theo cách nào sẽ quyết định mực hợp với vật liệu nào.

Mực gốc dung môi

Họ mực phổ biến nhất trên máy in phun liên tục, dòng MI-JET dùng làm mặc định. Dung môi bay hơi rất nhanh, có loại khô chạm tay sau một đến hai giây. Điểm mạnh là dung môi làm mềm nhẹ lớp bề mặt nhựa trong khoảnh khắc tiếp xúc, để nhựa trong mực bám vào chứ không chỉ nằm trên. Đây là lựa chọn mặc định cho bề mặt không thấm hút: chai nhựa, màng bọc, lon kim loại.

Mực gốc nước

Mực gốc nước khô bằng cách thấm vào vật liệu rồi bay hơi dần. Gần như không mùi, rẻ và cho nét sắc trên giấy, nhưng trên bề mặt không thấm hút thì khô chậm và dễ lem. Máy in phun nhiệt dạng hộp mực như MI-TIJ thường dùng loại này cho thùng carton, bao giấy, nhãn giấy chưa phủ màng.

Mực UV

Mực UV hầu như không bay hơi, chỉ đóng rắn khi được chiếu đèn tia cực tím ngay sau đầu in. Độ bám và độ bền hoá chất rất cao, không thải dung môi, nhưng cần đèn chiếu đồng bộ với tốc độ băng tải và chi phí đầu tư cao hơn hẳn.

Bảng chọn mực theo vật liệu

Bảng dưới đây là điểm xuất phát, tổng hợp từ các lần thử trên dây chuyền thật. Mỗi vật liệu còn khác nhau theo phụ gia và lớp xử lý bề mặt, nên luôn thử trên mẫu thật trước khi chốt.

Hai hàng cuối là nơi phát sinh nhiều khiếu nại nhất. Sản phẩm vừa ra khỏi hầm đông luôn có lớp sương đọng trong vài giây; mực thông dụng rơi vào đó sẽ trôi thay vì bám. Ống thép còn dầu cán hay hộp thịt dính mỡ cũng đẩy mực ra như nước trên lá môn. Mực chịu ẩm, xuyên dầu có dung môi mạnh hơn để “cắt” qua lớp màng mỏng đó, nhưng vẫn có giới hạn; tốt nhất là bố trí điểm in trước bước làm lạnh hoặc sau một khe khí thổi khô.

Mực màu và mực nhiệt

Mực đen là mặc định vì tương phản tốt trên đa số bao bì sáng màu. Có ba trường hợp nên nghĩ tới lựa chọn khác:

• Bề mặt tối màu như chai nâu, dây cáp đen, bao kraft sẫm: mực trắng hoặc vàng dễ đọc hơn hẳn. Mực màu có chất màu nặng, dễ lắng, máy cần chế độ khuấy hoặc tuần hoàn mực.
• Cần phân biệt ca, dây chuyền, hàng khuyến mãi: mực đỏ, xanh giúp nhân viên kho nhận diện bằng mắt.
• Sản phẩm qua xử lý nhiệt: mực nhiệt đổi màu khi đạt nhiệt độ nhất định, vừa là dòng mã vừa là bằng chứng lô hàng đã qua tiệt trùng. Cần xác nhận đúng nhiệt độ và thời gian của nồi trước khi chọn loại.

Mỗi lần đổi màu trên cùng một máy phải xả sạch đường mực, tốn dung môi và thời gian dừng máy. Nếu phải in hai màu thường xuyên, thêm một máy riêng thường rẻ hơn về lâu dài.

An toàn thực phẩm

Mã in trên bao bì thực phẩm thường nằm mặt ngoài, nhưng thành phần mực vẫn có thể thấm qua vật liệu mỏng hoặc lây sang mặt trong khi xếp chồng, cuộn màng. Nhà máy thực phẩm, đồ uống, dược phẩm nên yêu cầu nhà cung cấp đưa ra phiếu an toàn hoá chất còn hiệu lực, tuyên bố không chứa kim loại nặng và dung môi bị hạn chế, cùng xác nhận mức phù hợp cho bao bì tiếp xúc gián tiếp. Với trứng, trái cây hay sản phẩm in trực tiếp lên vỏ, phải dùng mực chuyên dụng làm từ thành phần được phép dùng trong thực phẩm, kể cả khi chỉ in thử.

Mùi dung môi và thông gió

Phần dung môi bay hơi đi thẳng vào không khí xưởng. Để giữ môi trường làm việc an toàn:

1. Đặt máy ở nơi thông thoáng; nếu buộc phải để trong phòng kín, lắp quạt hút cục bộ gần đầu in.
2. Giữ nhiệt độ phòng ổn định. Phòng càng nóng, dung môi bay càng nhanh, máy phải bù dung môi nhiều hơn.
3. Kho chứa mực và dung môi xa nguồn nhiệt, tia lửa hàn, có bình chữa cháy và biển cảnh báo.
4. Trang bị găng tay chống hoá chất và kính bảo hộ cho người thay mực, vệ sinh đầu phun.

Khu đóng gói bánh kẹo hay phòng sạch rất nhạy mùi thì nên cân nhắc in phun nhiệt dùng mực gốc nước, hoặc khắc laser MI-LASER không cần mực.

Bảo quản mực đúng cách

Mực hỏng trong kho là nguyên nhân âm thầm của nhiều lần tắc đầu phun. Vài nguyên tắc đơn giản:

• Bảo quản đúng nhiệt độ ghi trên nhãn, tránh nắng trực tiếp và tránh để sát mái tôn.
• Đậy kín nắp ngay sau khi rót; ghi ngày mở chai lên nhãn và dùng theo nguyên tắc nhập trước, xuất trước.
• Không trộn mực của hai mã khác nhau dù cùng màu, vì nhựa có thể kết tủa trong đường ống.
• Luôn dùng đúng dung môi pha đi kèm mã mực; pha sai làm lệch độ nhớt và hỏng bộ lọc.

Chai mực MI-INK in rõ hạn dùng và mã lô. Khi báo lỗi chất lượng in, gửi kèm mã lô để truy nhanh nguyên nhân nằm ở mực hay ở vận hành.

Cách thử bám dính trước khi chốt mực

Không bảng tra nào thay được một buổi thử trên đúng sản phẩm, đúng tốc độ, đúng điều kiện xưởng. Quy trình tối thiểu:

1. In mẫu ở điều kiện thật: lấy sản phẩm từ dây chuyền, không lau chùi đặc biệt, in ở tốc độ sản xuất.
2. Thử chà tay: sau thời gian khô khuyến cáo, miết mạnh qua dòng mã năm đến mười lần.
3. Thử băng keo: dán băng keo trong lên dòng mã, miết chặt, đợi một phút rồi giật mạnh gần song song bề mặt. Mực dính nhiều trên băng keo là bám kém.
4. Thử cồn: chà bông thấm cồn qua dòng mã khoảng mười lần, quan trọng với sản phẩm sẽ gặp cồn sát khuẩn, dầu hoặc chất tẩy.
5. Thử theo điều kiện sử dụng: cho mẫu vào kho lạnh qua đêm, ngâm nước hoặc qua nồi tiệt trùng nếu sản phẩm phải trải qua.
6. Ghi biên bản và lưu mẫu: mã mực, ngày thử, kết quả. Đổi nhà cung cấp bao bì thì thử lại, đừng mặc định kết quả cũ vẫn đúng.

Nếu bạn đang phân vân cho một dây chuyền cụ thể, hãy gửi vài mẫu sản phẩm thật kèm mô tả điều kiện nhà xưởng để đội kỹ thuật thử trước khi ký mua máy.